3S Süleyman Soner Selçukluİnsan Kaynakları Eğitim ve Yönetim DanışmanlığıSistem Sinerji Strateji Sorumluluk |
||||||||||||||||||
|
|
EĞİTİM BÖLÜMÜ
ANKARA ÇETİN EMEÇ BULVARI ÜZERİNDE SIK SIK OLAN TRAFİK KAZALARINA DİKKAT ÇEKMEK
AMACIYLA HAZIRLANAN ÖZEL SAYFA İÇİN
TIKLAYINIZ
KONU BAŞLIKLARI
TRAFİK SORUNLARININ ÇÖZÜMÜNDE BİLGİ VE DENEYİMLERİN ROLÜ Bu makale ANKARA TRAFİK VAKFI KURULUŞU ATESTAŞ-www.ankaratrafikvakfi.org (Ankara Trafik Eğitim ve Sağlık Hiz.Tic.A.Ş. Tel: 0 312 4723737)’ a ait ilk sayısı Kasım- Aralık 2003 olarak basılan ve yılda altı kez yayınlanan “TRAFİK” adlı derginin 10.sayısı sayfa 24-32'den alınmıştır. Derginin içerik hazırlama ve baskı işleri ise CMS KONGRE YÖNETİM SİSTEMLERİ ULUSLARARASI ORGANİZASYON YAYINCILIK BİLİŞİM HİZMETLERİ LTD. ŞİRKETİ tarafından yürütülmektedir.info@trafikdergisi.com Prof. Dr. Müh. Muhittin ÖZDİRİM
Gazi Üniversitesi Fen Bil. Enstitüsü
Trafik Pl. ve Uygulama Ana Bilim Dalı Emekli Öğretim Üyesi II. Dünya Harbinde tam bir yangın yerine dönüşen Almanya’yı kısa sürede bu günkü Avrupa’nın lokomotifi haline getirenlerin Trafik ve Ulaşım açısından önem verdikleri ve asla göz önünden ayırmadıkları öğeler şunlardır : 1 _ Teknik bilgi ( Mühendislik ) 2 _ Ciddi , bilgili ve Devamlı Denetim 3 _ Yeterli ve yaygın Eğitim . Ben burada işin sadece Mühendislik yanına değineceğim , çünkü bu , Trafik açısından 1. derece önem taşıyor . ( Dünya Bankası verilerine göre % 30 ) . Bütün bunların önünde olan da Bilgi dir .Bu eleman , bir yandan başkalarının elde ettikleri deneyimleri Doğru şekilde değerlendirmek , diğer yanda ise düşünülerek geliştirilen elemandır . Bazıları bize , bütün bu yaklaşık 60 yıldır süren Trafik alt yapı teknolojisini tamamlayan ülkelerin bu gün geldikleri noktayı hedef olarak almamızı öneriyorlar . Taşıtlara değil , İnsanlara öncelik verelim . Peki de !Nasıl ? Trafik ve yaya alt yapı tesislerimiz bu tavsiyeye uygun mu ? Mevcutları kazasız , belasız çalıştırmasını biliyor muyuz ? Sorunları ne ? Bunları gidermesini biliyor muyuz ? Bütün bunlara kafa yormadan” Kenti yayalara açalım ! “ deniyor .Yani , yol ve kavşaklarda trafiği kazasız şekilde işletemeyen bizler , bunu bir yana bırakıp , kenti yayalara tahsis ederek trafik sorununu ortadan kaldıralım . Unutulmaması gereken şey : Kenti yaşatan Trafiktir . Bu önlenirse kent Ölür . Plancıların hocası sayılan Prof. Dr. Sir Colin Buchenan bu konuda şunları söylüyor : “Plancıların motorlu araçlara karşı olan fikirleri daima iyi önlemlerin alınmasını önlüyor . Otomobillere savaş açanlar , insanların ne olduklarını , nerede yaşadıklarını , nereye nasıl gittiklerini bilmiyenlerdir .” “ Çevre açısından otomobilin önlenmesi ile onun vereceği ekonomik , sosyal faydaların arasında bir balansın olması gerekir . “ “ Ben , sıkışık kent merkezlerinde özel arabasını kullanmak istemenin imkansızlığını biliyorum . “ “ Öte yandan hızla artan araç sayısının antisosyal olduğunu ve bunun kontrol edilmesini de düşünmüyorum . “” Bazı plancılar , Trafiğe karşı yapılan iyileştirmelerin daha çok trafiği çağırıp yarardan çok zarar vereceğini iddia ederler . Bunlara karşı çıkan Prof. Martin Wohl , Amerikanın en tanınmış ulaştırma dergisi Traffic Quarterely’ de şunları söylüyor :” Trafiğe gösterilen kolaylık sonucu Trafiğin artışı , bir spiral şeklinde sonsuza kadar devam edemez . Hakikatte olan şey , ya daha çok araç bu tesisleri kullanacaktır veya evvelki kadar araç sıkışıksız olarak rahat şekilde seyahat edecektir . Bu , getirdiği kolaylıklar sonucu daha çok insan tarafından kullanılacak demektir. Bundan başka otomobilli şahıslar , zirve dışı saatler yerine , zirve saatlerde de seyahat etme yararını elde edeceklerdir “. Prof. Dr. Colin Buchenan, ” Traffic in Towns” kitabı yazarı olup, kentlerdeki sorunların halli konusunda yarattığı doktrini takdir eden kraliçe II. Elizabeth tarafından “Sir” unvanı verildi. Aslında yolların daha iyi seyahat edilebilir hale gelmesinde bir seviye vardır ki onun ötesinde bu tesislere daha çok araç gelmez . Buna Trafiğin Otokontrolu denir .Kimse trafik ve park sorunları yaşamak istemez.. Ona daha rahat ulaşım sağlanırsa kimse aracını yola çıkarıp kalabalık kent merkezine gitmez .( Not : Buna Ankara dan her kesin gözü önünde olan bir örnek verilebilir : Sıhhiyedeki yarım daire şeklindeki Araç köprüsü .Bu köprünün yapılmasından bu güne kadar yıllar geçtiği halde , Bazılarının beklediği gibi bu köprünün getirdiği kolaylığın neden olacağı Trafik artışı ve tıkanıklık bir türlü gerçekleşemedi .Trafik ilk günkü gibi rahatça akıp gidiyor .Sayısında da artış yok .)Yine bazılarının , New York ve Paris gibi büyük kentlerdeki hem zemin kavşaklardan misal verip Ankara gibi iki tanecik Ana caddesi olan kentimize bunları örnek göstermesi ve önermesine gelince : 1 – New York kentinin birbirine paralel binlerce ana caddesi vardır ki her biri Atatürk Bulvarından büyüktür .Alt / Üst geçide gerek kalmadan sinyalle idare edilebilir. BunlaraAlt / Üst geçit yapmak israftır . .Ayrıca , New York kentinin her ucuna giden, bazı yerlerde 4-5 hatlı Metrosu da olup halka rahat ve hızlı ulaşım alternatifi sunar . 2 _ Paris kenti de New York’tan pek aşağı kalmaz . Ayrıca , Champs Elysee bulvarının Etual meydanının altından bir tünelle geçtiğini unutmayalım . Bunlara Londra’daki Hydeparkcorner ve Euston tünelleri ile Holborn viyadüklerini ekleyebiliriz . .Trafik ve ulaşım sorunlarının çözümü için Trafik teknolojisinin Yeterince bilinmesi gerekir ki bunun adı, ayrı bir bilim dalı olan Trafik Mühendisliğidir . Bu dal , trafik kazalarının % 30 unun nedeni olan Trafik alt yapısındaki şu çok önemli olan üç öğeyi kapsar : - EMNİYET - KAPASİTE - EKONOMİ Bu üç eleman , ayrıca birbiri ile de sıkıca bağlıdır . Şimdi bunları ele alalım . TRAFİK ALT YAPISINDA EMNİYET Bunu temin edecek olan eleman 2 tane olup bunlar : Görmek ve Görülmek dir .Geçerliliği her yerde olan bu elemanlar için Almanlar şu çok veciz cümleyi kullanırlar . “ Alt yapı , şaşkınlar bile emniyetle geçecek şekilde olmalı “ Almancası : ( irrensicher .) Bu , Almanya da sade,yollarda değil , her yerde dikkatle uygulanır . Örneğin , birkaç sokağa kapısı olan marketlerde Çıkış Yönü : AUSGANG olarak işaretlenmiştir . Bu yazıyı fazla önemsemeden okuyacaklar ve bunu hiç düşünemeyen İdare elemanları lütfen şunu düşünsünler :
“ Bir markettesiniz ,bomba veya yangın
paniği olmuş ,Eğer işaretlenmemiş ise , Çıkış kapısını nasıl ,
kime sorup bulacaksınız ? hele bir de bu kapılar , ( Bizdeki her
toplum yerinde olduğu gibi ) İÇERİ doğru açılırsa !!! “(
Not : Bu konuda ülkemizde gözüme çarpan ilk uygulama olarak gördüğüm
işaretlemeyi Karayolları Genel Müdürlüğünün Araştırma Daire
Başkanlığında yapan Başkanı burada belirtip , bu uygulamanın tüm ülkeye
yayılmasını dilerim ). Biz
yine Trafikte Görmek ve Görülmeye dönelim .Bu konuya ilk önce Yol
çizgilerinden başlamak gerekir . Çizgiler trafik şeritlerini sınırlar .
Bunların varlığı trafik akışının düzenli olmasını sağlar . Aksi halde
bir şeritlik yere, Ankara da olduğu gibi , birden fazla araç
sıkışmak isteyeceği için yolun Emniyet ve Kapasitesi düşer ve
kaza olur . Çizgilerin , Ankara da sık görülen şekilde kısa zamanda
silinen kalitede olmaması gerek . Burada çizgi rengi de önemli olup ülke
şartlarına uymalıdır . Bizim yollarımızda bu renk beyaz olmalıdır .
TRAFİK ALT YAPISINDA KAPASİTE Yazının başında yer çizgilerinin trafik düzenini temin ederek yolun kapasitesini artırıcı etkisini gördük .Şimdi de Kavşaklara bakalım : Kavşakların kapasitesi yüksek olmalı ,çünkü buralarda pek çok hareket olmaktadır. Bunun için Altın kural : Kavşakta kesişen trafik kolu 4 den fazla olmamalıdır . Aksi halde kavşağın kapasitesi düşer çünkü her bir koldaki kesişen trafiğe verilen geçiş müsaadesi kol sayısı ile artar . Bunda şu iki neden beraberce rol oynar : A ) Her akıma verilen geçiş süresi azalır , B ) Her geçiş süresinin baş ve sonundaki emniyet süreleri nedeni ile olan zaman kayıpları artar .İşte bütün bu nedenlerle Alman Trafik Standardı kesişen kolların sayısının 4 den fazla olduğu zaman ne yapılacağını belirtmiştir .Bu da : A ) Ya , fazla kollar kavşak dışında birleştirilir , B ) Veyahut , fazla sayıdaki kollardaki trafik kavşak dışına doğru tek yönde olarak yönlendirilir . ( Not : Ankara da 1973 de Sinyalize Rotari olarak düzenlediğimiz Sıhhiye kavşağında o zamanlar kesişen 5 koldan biri olan Mithat Paşa kolunu dışarı doğru yönlendirme konusunda Nazım plancılarla aylar süren sonuçsuz tartışmaları hatırlıyorum . Sonunda Dalokay kendi inisiyatifini kullandı ve Mithat Paşa caddesi kavşak dışına doğru yönlendi . Kavşak kapasitesine , kesişen kollar sayısı ile birlikte Kavşak tipi de tesir eder . Bu tipi belirleyen en önemli öğe nedir ? denirse : Bu kavşakta kesişen akım sayısı olan FAZ sayısıdır .Bu sayının en ideali ise = 2 dir . Bu büyüdükçe , ( Kesişen kollar bölümünde anlatıldığı gibi ) Kapasite de düşer .Konu hakkında yeterli bilgisi olmayan uygulayıcılar , hep olduğu gibi , Tüm kollara ayrı ayrı geçiş süresi vererek hallederim diyebilirler .Tabii artıracakları Periyot sürelerinin meydana getireceği ek sorunları düşünmezler . Öte yanda bu , gereksiz birikmeleri ve kuyrukları ortaya çıkarır .Tüm hareket ve gecikmelerin içinde yer aldığı Periyot süresinin kabul edilebilir üst sınırı 135 Saniye olup bunun gereksizce artırılması ile sürücülerin sabrı tükenir ve İhlaller başlar .Buna en yakın örnek , Ankara da yıllarca yaşananlardır .Buradaki çok önemli kavşaklardan biri olan AKAY kavşağında 1973 yılına kadar 3 Fazlı çalışan trafik ( Çankaya , Kızılay , Akay yönleri ) , ( Kızılay kavşağında olduğu gibi ) 2Fazlı Sinyalize Rotari ye çevrildi .Trafiğin bu tür kavşaklar nedeni ile nasıl rahatladığını o günleri yaşayanlar hatırlayacaktır . Bütün bu başarıda rol oynayan şey , faz sayısının üç den ikiye indirilmesi idi .1990 yılına kadar başarı ile çalışan bu kavşak , Metro çalışmasından sonra ,Faz sayısını 2 den 3 ‘ e çıkaran ( 1973 den önceki eski sisteme “bilinmeyen nedenlerle ) dönüldü .1973 den 1990 yılına kadar geçen 17 yılda bir kaç kat artan trafiğe karşı yapılan bu Geri Dönüş ile bu kavşakta yaratılan Kaos , şimdiki Belediye başkanı tarafından 3 katlı tünel tarafından çözülmeye çalışıldı . Oysa , 1990 da Belediye Başkanı ve etrafındakiler tekniğin yolunda yürüselerdi ,evvelce bu konuda yapılanların başarılarına baksalardı bu kadar masraflı çözüme uzun süre gerek kalmazdı . Bu arada bazı çevrelerin şimdiki Başkana önerdikleri Yeni Trafik Etütlerinin onda yarattığı reaksiyon sonucu , önerdiğimiz çok ucuz çözüm de değerlendirilemedi . Her şeyden önce ,teknik çevrelerin hiç akıldan çıkarmamaları gereken şey , öncelikle ortaya çıkan problemleri , yapabiliyorsa , biliyorsa , basit yöntemlerle halletmektir . Buralarda oluşacak kazaların , tıkanıklıkların bir an önce düzeltilmesi gerekir ( Halkın seçtiği Belediye Başkanından beklediği budur ). Yoksa , bir yerde basit yöntemlerle çözülecek probleme sırt çevirmek değil !! Yine bazı çevrelerin iddia ettikleri gibi , burada çözülen problemlerin ileriki kavşaklara sürüleceğine gelince : Bu konuda Alman profesörlerinin önerisi şudur : ( Trafik Planlaması , sorunun en büyük olduğu merkezden dışarı yönde yapılır . )Bunu söyleyenler , 1945 yılında yangın yeri halindeki Almanya yı 15 yılda bu günkü duruma getiren Prof. Korteler , Feuchtingerler , Leibbrandlar v.s. gibi bir çoklarıdır . 1973 yılında Dalokay onun çok yerindeki kararı olarak işe en yoğun sorun olan Kızılay kavşağından başlayıp daha az yoğun olan çevrelere ( Önce Kızılay , sonra , sırası ile : Sıhhiye , Akay , Osmanlı , Kavaklıdere kavşakları ) doğru gitmişti . Kapasite bahsini kapatmadan önce bir de Sinyallere bakalım: Sinyal ,kesişen akımları güvenli şekilde yönetir . Bunların kavşakta biriken araçlarca rahatça görülmesi gerekir . Bunda sinyal cephelerinin adedi önemlidir . Bunun için AB ülkelerinin öncüsü olan Alman normu , “ Her şeride en az bir tane sinyal gerekir “ der . Bizim baş kentimiz Ankara'daki çok önemli kavşaklarda bu kurala hiç uyulmadığını üzülerek her gün görmekteyiz . Bu kavşaklarda bekleyen pek çok sayıda araçlara bakan bir tanecik sinyal havaleli bir araç tarafından kapatılınca , diğer araçların gerekli zamandan önce hareket edip kaza yapması işten bile değildir. Sinyal olan her kavşağa bir de Trafik polisimi konmalı ?
Ekonomik olmayan işlerden: Ankara'da Meşrutiyet caddesinde yapılan yaya üst gecidi. Burada trafik sinyalle durdurulduğundan yayanın da hemzemini geçmesi kabilken, onları bu çelik yapıya 10 metre kadar tırmandırıp indirmenin ne yararı olabilir? Kimsenin tırmanamadığı bu yapı gibilerini bir çok yerde de görebilirisiniz.Her zaman çok kalabalık olan Meşrutiyet caddesine ikinci hemzemin sinyalize geçit yapıp halkı oralara kanalize etmek mümkündür. TRAFİK ALT YAPISINDA EKONOMİ Bu kural gereksiz veya zamanından çok önce iş yapmamaktır . Gereksiz iş , Trafikteki sistem bir sorunu çözüyorsa , bu dururken buna ek olarak büyük masraflara girip bunun üzerine bir başka işe girişmektir . Bunu 3 G ile formüle ediyorum : Gerekli iş , Gerekli Zamanda ve Gerekli yerde yapılmalıdır . Trafik yapılarında bu konu yabancı ülkelerde Modüler olarak ele alınır . Burada önemli olan şey : Artı kapasite gerektiğinde , eskisinin yıkımına gitmemektir . Eskisinin üzerine veya altına gidip , sistem kapasitesini artırmaktır . Akay kavşağında vakti ile yapıldığı gibi , iyi çalışan sistemi , Geri adım atarak yok edip kaos yaratmak değil . Benim,Trafik Tekniği Konusunda son olarak söyleyeceğim söz şudur : Ankara da bir zamanlar yapılan doğru işleri doğru şekilde ölçeceklerin sağ duyularına güveniyorum. İlerde Trafik Teknolojisi , ciddi şekilde öğrenildiği zaman bana inananların artacağını düşünüyorum .Çünkü : ( Güneş Balçıkla Sıvanmaz ) . R E F E R A N S L A R 1 – Prof. Dr. Müh., M. ÖZDİRİM , Trafik Mühendisliği 1 , 2 , Karayolları Gn . Md. 1994 , Ankara . 2 – Prof.Dr. Müh. ,M. ÖZDİRİM , Trafik Teknolojisi 1 , 2 , 3 , 4 ,Jandarma Okullar Kom . 2004 , Ankara . 3 – Prof. Dr. Habil ., W. KORTE ., Strassen Planung in Stadt und Land , Bau Verl. 1960 Berlin . 4 –.Prof . Dr. Ing. Habil. K . LEIBBRAND ., Stadt und Verkehr , Zürich . 5 – Dr. Müh. M. ÖZDİRİM , Bolu Dağı Sis Tesisleri , Karayolları Bülteni , S.19 – 33 , Sayı 281 , 1973 , Ankara KIZILAY 1973
KIZILAY 2005
MUHİTTİN ÖZDİRİM KİMDİR? Prof. Dr. Müh. Muhittin Özdirim 1926’ da İstanbul’da doğdu. İlk, Orta ve Lise öğrenimini İstanbul’da yaptı. 1950’ de İTÜ’ den mezun oldu . Sümerbank ve Karayolları teşkilatlarında 22 yıl hizmet verdi. Daha sonra Ulaştırma Bakanlığı, Ankara Belediye Başkan Yardımcılığı, Bayındırlık Bakanlığı ve Kültür Bakanlığında görev yaptı. Gazi Üniversitesine öğretim üyesi olarak girdi ve 1993’ de Profesör unvanı aldı . Bu arada 3.5 yıl Batı Almanya ve 1 yıl İngiltere de Trafik Planlama ve Güvenliği konularında devlet örgütlerinde görev yaptı. Gazi Üniversitesinde "Trafik Planlama ve Uygulama Ana Bilim Dalı" nı kurdu. Diğer hizmetleri arasında Ankara’da 1973 yılında Sinyalize Rotari çalışmaları, Tahsisli Otobüs yolu ve Bolu Dağı Sis Tesisleri uygulamaları olmuştur. Trafikle ilgili 100 den fazla makale ve bildirisi yayınlanmıştır.Amatör Pilot lisansına da sahip olan Özdirim'in 2. Dünya Savaşı Havacılık Tarihi konulu 100’ e yakın makalesi ve havacılık konulu bir de kitabı bulunmaktadır. K İ T A P L A R I 1 ) Trafik Mühendisliği 1, 2, Karayolları Genel Md. Yayını, Ankara 1994 2 ) Trafik Teknolojisi 1, 2, 3, 4, Jandarma Okullar Komutanlığı Yayını, Ankara 2004 3) Hava Ulaşımında Motorsuz uçuş: Planörcülük , Türk Hava Kurumu yayını, Ankara
|
|||||||||||||||||
TRAFİK TEKNİK 
Yer
yer silik renkteki Sarı renkli çizgiler ,boyalar , yollarımız (
Avrupa’nın aksine ) toz ve çamurla dolu oldukları için kısa sürede
görünürlüğünü kaybetmektedir . Buna ek olarak kullanılan renklerin
seçilebilmesi için Kontrast özelliğinde olması gerekir . Aynı
özellik Karayollarındaki düşey Turistik yer levhalarında da
olmalıdır . İleri ülkelerde , İnsanları olduğu gibi , Trafik de,
bir körün elinden tutar gibi yönlendirilir . Örneğin Almanya' da
hemen her yerleşim yerine girerken aşağıdaki levhalar görülür .Bunlarda
beyaz zemin daima kent merkezini gösterir . Kentin yabancısı burada tüm
önemli yerleri , yönleri ve kentin çıkış noktalarını görür ve durup
kimseye sorup trafiği tehlikeye sokmadan yolunu bulur.Bir başka husus da
, yol boyunca tüm kavşaklarda ilk kavşakta işaretlenen yönler , oraya
varılmadıkça , aynen gösterilir .
Bizdeki gibi başta bir kere
göstermekle yetinilmez . Yol üzerindeki kavşaklar
için
yapılacak çok basit hizmet , beyaz renkte boya ve çizgilerin bu uçlara
uygulamasından ibarettir .Avrupa da çok önemle üzerinde durulan bu
konuyu Bütün çabalarıma karşın Ankara Belediyesindeki tüm görevlilere
anlatamadığımı burada belirteyim . Aşağıdaki resimlerde Ankara’daki
olaylar ve AB ülkelerinde yapılanlar görülüyor . 
Ana sayfa / Giriş / Hakkımızda / Hizmetler / Referanslar / Makaleler / İletişim / Site Kuralları / Sözlerin Gücü / Çevre / Trafik / Resimler 1 2 3 / Bağlantılar ( Link Listesi ) / Site Haritası